taş kaktüs

İlginç Bitkiler

İlginç Bitkiler

Burada yer alan ilginç bitkiler sadece bir bakışta akla gelenlerdir. Bunlar haricinde sayamayacağımız kadar ya da sizlere çok daha ilginç gelen bitkiler illaki vardır.

Arum zambağı:

İlginç bitkiler konumuzun ilk bitkisi arum zambağı. Arum zambağı döllenmeye hazır hale ulaşınca keskin kokulu bir amonyak gazı ( NH3 ) yaymaya adım atar. Çiçeğin son aşama garip bir yapısı vardır. Polenlerinin bulunmuş olduğu bölüm, beyaz yapraklı yapının içinde dip taraftadır ve dışarıdan görünmez. Bu yüzden bir tek koku yaymak böceklerin dikkatini çekmek için kafi değildir. Polenler döllenmeye hazır olduğunda zambak salmış olduğu kokuyla beraber çiçeğinin dışta kalan bölümünü de ısıtır. İşte bu yalnızca aydınlık saatlerde ve bigün içinde gerçekleşen ısınma ve koku böcekler için oldukça çekicidir. Bu ısı ve koku iyi mi ortaya çıkıyor sorusunu yanıtını bulmaya çalışan bilim adamları bitkinin metabolizmasında gerçekleşen hızlanma sonucunda ortaya hususi bir asit çıktığını bulmuşlardır.
Glutanamik asit denen bu maddenin kimyasal yollarla parçalanması

_ilginç bitkiler arum zambağı bitkisi

sonucunda çiçeğin yaymış olduğu ısı ve koku oluşur. Bu sayede böcekler çiçeğe gelirler. Ne var ki böcekler için bu kafi değildir şundan dolayı arum zambağının polen tozları dipte kapalı torbacıklarda bulunur. Çiçek buna da hazırlıklıdır. Yağlı olan dış yüzeyi sebebiyle gelen böcekler kayarak aşağı çiçeğin içine düşerler ve tekrar da ıslak duvarlardan yukarı tırmanamazlar. Bulundukları bölümde çiçeğin dişi organlarının ürettiği şekerli bir sıvı vardır.

Ek olarak gece olunca polenlerin kapalı olduğu torbacıklar da açılır ve böcekler bunlara bulanırlar.
Böcekler çiçeğin içinde bir gece bırakılırlar. Sabah olunca çiçeğin üstünde bulunan dikenler bükülerek böceklerin yukarı tırmanması için merdiven işlevi görürler. Merdivenden tırmanan böcekler, özgürlüklerine kavuşur kavuşmaz görevlerini yerine getirmek için dölleyici polen yükleriyle beraber başka bir zambağa giderler. Keçiboynuzu ile ilgili bilgileri de okumak isteyebilirsiniz.

Taş kaktüsü

_ilginç bitkiler taş kaktüs bitkisiİlginç bitkiler konumuzun ikinci ilginci Taş kaktüs. Soldaki resimde görülen bu canlı kayalar, aslına bakarsanız toprağın altında gizlenmiş olan bir bitkinin etli yapraklarıdır. Çiçek açmadığı zamanlarda bir kayadan ayrımsız olan taş kaktüs bitkisi aslen gerçek bir kaktüs değildir. Kayaya benzeyen görünüşü onun düşmanlarından oldukça iyi bir halde korunmasını sağlar.

 

Passiflore (Çarkıfelek) çiçeği

_ilginç bitkiler passiflora çarkıfelek bitkisiİlgi çekici bir güzellikte olan Passiflore çiçeği, yaprakları üstünde yer edinen minik iğneler yardımıyla düşmanı olan tırtıllara karşı koyabilmektedir. Bu iğneler, yumurtadan çıkan tırtılların en küçük bir yer değiştirmesi halinde bedenlerine saplanır. Böylece, passiflore çiçeği, bu tırtıllar hemen hemen doğup ona zarar vermeden önlemini almış olur.

Küstüm otu

_ilginç bitkiler küstüm bitkisi
Küstüm otunun oldukça garip bir müdafa sistemi vardır. Bu bitkinin yapraklarına dokunulduğunda birkaç saniye içinde, sapla beraber yapraklarının gövdeye doğru yaslandığı görülecektir. Eğer bitkiyi rahatsız eden tesir devam ederse bu kez küstüm otu aşağıya doğru ikinci bir hareket yaparak gövdesinin üstündeki sivri dikenleri ortaya çıkarır. Bu da böcekleri kaçırmak için yeterlidir. Bitkideki bu hareketi gerçekleştiren mekanizma elektrik akımlarıyla adım atar.

Bu akım aynı insan vücudundaki sinirlerden geçen akım gibidir. Bitkinin reaksiyonları bizde olmasıyla birlikte süratli değildir. Bununla beraber nebat özünü taşıyan kanallar vesilesiyle iletilen elektrik sinyalleri 30 santimetrelik mesafeyi bir-iki saniye içinde geçer. Isı ne kadar yüksek olursa, tepki o denli süratli olur. Her bir yaprağın dibi ( yaprağın sapıyla birleştiği yerde ), oldukça şişkindir. Buradaki hücreler sıvıyla doludur. Uyarı buraya ulaşmış olduğu vakit, yaprağın dibindeki şişkinliğin alt yarısı ansızın suyunu boşaltır ve aynı anda öteki üst yarı, bu suyu kendi bünyesine alır. Ve yaprak aşağıya doğru düşer. Böylece uyarı saplar süresince ilerlerken, yapraklar domino taşları şeklinde teker teker, ardı ardına kapanır. Bu şekilde bir müdafa hareketinden sonrasında, bitkinin yine hücrelerini doldurup, yapraklarını açabilmesi için 20 dakika gereklidir.
_ilginç bitkiler genlisia bitkisi

Genlisia

İlginç bitkiler konumuzda en ilginç bitkilerden birisi olan, Genlisianın tuzağı, hayvan bağırsağına benzer. Toprak altında dallanmış olan yaprakları, içi boş borular şeklindedir. Topraktan çekilen su bu borularda ilerler. Boruların uçlarındaki yarıklarda, bitkinin içine doğru yönelmiş bir akıntı vardır. Bu akıntı, bitkinin içinde su pompalayan tüycüklerden oluşur. Su içindeki böcekler ve öteki organizmalar, akıntı sebebiyle boruların uçlarındaki yarıklardan içeri doğru sürüklenir.

Bu sürüklenme süresince geçtikleri her yer uçları aşağıya bakan kalınca ve sert tüylerle kaplıdır. Tüycükler de birer sübap şeklinde iş görerek, böceği bitkinin içine doğru iten ikinci bir tesir meydana getirirler. Kurban içerilere doğru ilerledikçe bir takım öldürücü sindirim beziyle karşı karşıya gelir. Sonunda da Genlisianın besini olmaktan kurtulamaz.

Torbaotunun Dokunmatik Tuzağı

Bilim dünyasında ‘Utricularia’ adıyla malum torbaotu bir su bitkisidir. Torbaotunun kese biçimindeki kapanlarında üç tip salgı bezi bulunur: Bunlardan ilki olan küresel salgı bezleri, kapanın dış yüzünde yer alır. Öteki iki tip salgı bezi, kısaca “dört kollu salgı bezleri” ve “iki kollu salgı bezleri” ise kapanın iç yüzünde yer alır. Bu değişik salgı bezleri, oldukça garip bir tuzağı aşamalı olarak çalıştırır. Ilk olarak iç yüzeydeki salgı bezleri devreye girer.

Bu bezlerin üstündeki tüyler, suyu torbaotunun dışına doğru pompalar. Böylelikle torbaotunun içinde, mühim bir boşluk meydana gelir. Bu boşluğun ağzında ise, deniz suyunun yine içeri girmesini engellemiş olan bir kapan vardır. Bu kapanın üstünde bulunan tüyler ise, dokunmaya karşı oldukça duyarlıdır. Sudaki bir böcek ya da organizma bu tüylere değecek olursa, kapan hızla açılır. Naturel olarak da içi boş olan torbaotuna doğru ani bir su akımı oluşur. Bu akıntıya kapılan kurban daha ne işe yaradığını anlamadan kapan kapanır. Saniyenin binde biri kadar kısa devam eden bu vakadan derhal sonrasında da, salgı bezleri içeride hapsolan avı sindirmek suretiyle salgı üretmeye adım atar.
_ilginç bitkiler torba bitkisi         _ilginç bitkiler torba bitkisi
Poşet otunun kesiti ve kapanın işleyişi:
1- Av kapanın tetik tüylerine dokunuyor
2- Kapan anında açılıp hayvan içeri çekiliyor
3- Kapı kurbanın üstüne kapanıyor.

Sundew’in tüyleri

İlginç bitkiler konumuza yer vermeye değer bulunan bir bitki daha. Bu bitkinin yaprakları uzun kırmızı tüylerle doludur. Bu tüylerin ucu, böcekleri kendine çekecek koku içeren bir sıvı ile kaplıdır. Sıvının bir başka özelliği ise son aşama yapışkan olmasıdır. Kokunun kaynağına yönelen böcek, bu yapışkan tüylere takılır. Böcek kurtulmak için debelendikçe, tüyler hayvanı daha iyi kavrayacak şekilde bükülmeye adım atar. Kıpırdayamaz hale gelen böcek protein parçalayıcı salgı içinde hazmedilir. Bitkinin hareket sistemi Venüs bitkisinin ki ile benzemektedir. Tepesinde ve sapındaki tüycükler titreşir ve diplerinde oluşan elektriksel ikazlar ile reaksiyonu başlatır.

Şimdi bu etkisi altına alan avlanma sistemi üstünde düşünelim. Bitkinin avını yakalayabilmesi ve sindirilebilmesi için tüm sistemin varolması gereklidir. Bir parçanın bile eksikliği nebat için ölüm anlamına gelir. Mesela; yaprak içindeki tüyler olmasa böcek içerde gezmesine karşın tepki hiçbir vakit başlayamayacağından nebat kapanamayacaktır. Ya da kapanma sistemi olsa sadece böceği sindirecek salgılar olmasa, tüm sistem boşa gidecektir. Nebat sinekleri cezbedecek bir koku salgılamasa, bu kez kapan kendisine av bulamayacaktır. Özetlemek gerekirse sistemin tamamlanmamış olması demek bitkinin ölümü anlamına gelir.

_ilginç bitkiler sandew bitkisi  _ilginç bitkiler sandew bitkisi  _ilginç bitkiler sandew bitkisi ve karınca

_ilginç bitkiler venüs bitkisi

Belkide en ilginç bitkiler den biri. Minimum hayvanlar kadar iyi “avlanan” bitkiler de vardır. Bunlardan “Venüs” isminde nebat üstünde dolaşan böcekleri yakalar ve bunlarla beslenir. Bu bitkinin avlanma sistemi şöyleki çalışır: Bitkiler etrafından gezerek kendine yiyecek arayan bir sinek, birden bire oldukça cazip bir nebat ile, kısaca Venüs’le karşılaşır. Bir çanağı kavramış ellere benzeyen bitkiyi cazip kılan şey, yapraklarının dikkat çekici kırmızı rengi ve daha da önemlisi, bu yaprakların çevresindeki bezlerden salgılanan şeker kokulu salgıdır.

Sundew’in kokusu

Kokunun dayanılmaz albenisine kapılan sinek fazla terreddüt etmeden bu garip bitkinin üstüne konar. Yiyecek kaynağına doğru ilerlerken nebat üstündeki zararsız görünümlü tüylere de ister istemez dokunur. Kısa süre sonrasında nebat ansızın kapanıverir. Sinek, ansızın üstüne sımsıkı kapanan bir çift yaprağın içinde sıkışıp kalır. Venüs bitkisi birazcık sonrasında “et eritici” sıvısını salgılamaya başlamış olacak ve kısa süre içinde sineği bir tür pelteye dönüştürecek, sonrasında da emerek tüketecektir. Bitkinin sineği yakalamaktaki hızı son aşama etkileyicidir. Bitkinin kapanma hızı, insan elinin maksimum kapanma hızından daha fazladır ( eliniz açıkken ortasına konan bir sineği yakalamayı denerseniz, büyük olasılıkla başaramazsınız, fakat nebat bu işi başarabilmektedir ).

Peki kasları, kemikleri olmayan bir nebat iyi mi olup da bu şekilde ani bir hareket yapabilmektedir? Araştırmalar venüs bitkisinin içinde elektriksel bir sistem bulunduğunu ortaya koymuştur. Sistem şöyleki çalışır: Bitkinin tüycüklerinde sineğin çarpmasıyla oluşan mekanik tesir, tüycüklerin altındaki alıcılara iletilir. Eğer mekanik itme yeterince güçlüyse, alıcılardan tıpkı bir havuzdaki dalgalar şeklinde tüm yaprak süresince elektriksel sinyaller yollanacaktır. Sinyaller yaprakları ani bir şekilde hareket ettiren motor hücrelere ulaşır ve sineği yutacak mekanizma harekete geçmiştir.

_ilginç bitkiler venüs bitkisi_ilginç bitkiler venüs bitkisi yaprağı
Çiçeğin avlanma mekanizmasını harekete geçiren, yapraklarının iç yüzeyinde bulunan birkaç tüydür.

Bitkinin uyarı sisteminin yanında, yapraklarının kapanmasını elde eden mekanik sistem de son aşama muhteşem bir yaratılıştadır. Nebat içindeki hücreler elektriksel uyarı alır almaz bünyelerindeki su dengelerini değiştirirler. Yaprakların oluşturduğu kapanın iç tarafındaki hücreler bünyelerindeki suyu bırakıp çökerler. Bu vaka havası alınmış bir balonun sönmesine benzer. Kapanın derhal dışındaki hücreler ise aşırı su alarak şişer. Böylece insanoğlunun kolunu hareket ettirmesi için bir kasın gevşerken ötekinin kasılmasına benzer şekilde, kapan kapanır.

Sundew ve Sinek

İçerde hapsolan sinek ise her çırpınmasında tüylere yine yine değerek, elektriksel itmenin yine oluşumuna ve dolayısıyla da yaprağın daha sıkı kapanmasına niçin olmaktadır. Ayrıca kapanın yüzeyindeki sindirim bezleri de uyarılmaktadır. Uyarı sonucunda bezler sineği yavaşça eritecek sıvıyı salgılamaya başlarlar. Böylece nebat, protein bakımından fazlaca varlıklı bir çorba haline gelen sineğin peltesini kullanarak beslenir. Sindirimin sonunda ise, tuzağın kapanmasını elde eden mekanizma tersine işleyerek kapanın açılması sağlanır.
_ilginç bitkiler venüs bitkisi avlanma

  • Sinek tüyleri titreşiyor ve tepki başlıyor
  • Kimyasal reaksiyonlarla oluşan elektriksel ikazlar yaprağa yayılıyor.
  • Ve çiçek sineği avlıyor.

Ek olarak sistemin bir garip özelliği daha vardır: Tuzağın harekete geçmesi için tüylere üst üste iki kez dokunulması şarttır. İlk dokunma elektrik potansiyelini oluşturmakta fakat tuzak kapanmamaktadır. Tuzak sadece ikinci bir dokunmayla elektrik potansiyelinin belirli bir boşalma düzeyine erişmesi sonucu kapanmaktadır. Sinek tuzağı bu çift hareketli mekanizma yardımıyla gereksiz yere kapanmaz. Mesela bitkinin içine bir yağmur damlasının düşmesi durumunda kapan harekete geçmez.

Formdoktoru olarak burada değindiğimiz ilginç bitkiler dışında tabii ki daha bir çok tür var.

Özet
İlginç Bitkiler
Makale Adı
İlginç Bitkiler
Açıklama
İlginç bitkilerden; taş kaktüs, passiflora çarkıfelek bitkisi, sundrew bitkisi, arum zambağı, genlisia, küstüm otu bitkileri hakkında genel bilgiler ve neler yaptıkları
Yazar
Yayıncı İsmi
Form Doktoru
Yayıncı Logosu

Mehtap Yılmaz Hakkında

Gıda Mühendisliği son sınıf öğrencisiyim. Araştırmacı bir kişiliğim var. Her zaman öğrendiğimiz bilgilerin kaynağını doğrulayamayabiliyoruz, hayat şartları ne gerektiriyorsa öyle yaşamaya çalışıyoruz. Sağlık sizinle, bizimle olsun

Bir Cevap Yazın